sábado, 12 de marzo de 2022

El topónimo Txerren

Txerren es el nombre de un caserío de Zumarraga. Hay un testimonio, de la segunda mitad del siglo XX en el libro de Iñaki Linazasoro titulado Caseríos de Guipúzcoa:

TXERREN (prop.) Zumarraga
El topónimo puede tener más de una interpretación, aunque estén relacionadas. Es conocida la palabra vasca txerren, formada a partir del antropónimo hipocorístico Txerran. Txerren es, según el Diccionario General Vasco:
txerren.
Etim. Del nombre de persona Cherran 'Fernandito'.
1. (V-ger-ple-och-gip, G-azp; Zam Voc ), txerran (V-ple), txarran (V-ger-arr). Ref.: A (txarran, txerren); A Apend (txerran); Iz UrrAnz, ArOñ ; Elexp Berg (infarnu).
Diablo, demonio. (En los ejs. se encuentra como nombre común y nombre propio). [...]
2. (V, G). Ref.: A; Iz UrrAnz, ArOñ. .
Malvado, malo. "Malvado, traidor" A, que cita a Apaolaza. " Txerréna, [...] se aplica también a personas muy malas" Iz UrrAnz. "Txerréna isatia, ser malo" Iz ArOñ. .
Beti oi da etxe bakoitzean txerren bat! Apaol 111. Idazkaria, txerrena bai-zen (demonioa), itzal ta aienatu zen. Bera EEs 1916, 175....
El origen de esta palabra, como se explica en el DGV, está en el antropónimo Txerran. Así lo explica Mitxelena en su trabajo Nombres vascos de persona:
Txerran Dim. de Hernan(do): Cherran de Gamboa, muerto en 1440 en una pelea de banderizos cerca de Bilbao, etc. Se emplea actualmente en una zona del dialecto vizcaíno con penetración en la de habla guipuzcoana, en dos formas txerran, txerren, «como nombre propio del diablo» (Azkue). Casos parecidos son Matxingorri (lit. «Martinito el rojo») «palabra empleada para el diablo en el Goyerri «guipuzcoano», J. Gárate PV 13, 222, e (inpernuko) Patxi lit. «Paco (el del infierno)», etc.
Por tanto, hay dos posibles explicaciones, el nombre común txerren o el antropónimo Txerran. En este último caso debió de ocurrir una asimilación vocálica, pero ese no es un obstáculo insalvable, sabiendo que fue eso lo que pasó en la palabra txerren. Normalmente los nombres de persona son muy abundantes en los nombres de casas. En este topónimo podría ser relevante conocer la historia de la casa para poder concretar una explicación, quizás recuperando algún testimonio anterior, o la razón del nombre del caserío.

No hay comentarios:

Publicar un comentario