El topónimo Behorlegi

 Behorlegi, en francés Behorleguy, es un topónimo de la Baja Navarra, al norte de los Pirineos. Según los datos onomásticos de Euskaltzaindia, el topónimo Behorlegi aparece por primera vez en el siglo XIII: beorlegui (1218, 1259), beorrleguy (1264). El primer testimonio con aspirada es también de esas fechas: behorleguy (1292). Dejando de lado la aspiración, el topónimo no ha variado en los últimos 800 años, es por tanto, un topónimo sumamente estable. En el libro de P. Salaberri Nafarroa Behereko herrien izenak. Lekukotasunak eta etimologia se recogen las etimologías planteadas, en la mayoría se ven los elementos behor 'yegua' y hegi/-tegi 'ladera; lugar (cubierto)', aunque la laleral /l/ sea problemática, pp. 27-29:

Behorlegi / Béhorléguy
Etimologia azalpenak:
Hatanek (1895: 15) ‘behor-leku’ erranahia ematen dio. Vinsonek ere behor ‘jument’ dakusa Behorlegi izenean, Behobia-n bezala (1909: 354), nahiz normalean euskal toponimoetan animali izenik ez duen ikusi nahi izaten (ibid., 352); bukaera legi ezezaguna da, Irulegi-n eta Ustelegi-n (burdin meatzea da hau) dugun bera. Zernahi dela, horren oinarrian-edo leg ‘coupure, passage, fente’ datekeela ere badio (ibid., 351).
Mitxelenak erraten du (AV, 148, 194) oinarrian be(h)or dugula eta atzizkia -egi leku atzizkiaren aldaera datekeen -legi dela, Aranguren ibarreko Irurlegi herri hustuaren izenean edo Iruñeko Laturlegi-n dugun bera. Lafonek (1954: 250) Nafarroako Ealegui “petite agglomération au nord de Pampelune” aipatzen du eta dio Ea-n oinarritua dagoela eta atzizkia Beorlegi-n dugun bera dela. Hondarreko izen honetan behor ‘jument’ dago aipatu autorearen arabera, eta, irudi duenez -egileak ez du garbiro erraten-, -egi tokizko atzizkia. Ikertzaile honen iritzian tarteko -l- hori ez da argia.
Lemoinek (1977: 190-19 1) behor eta -legi, -tegi ‘abri’ dakuski izen honetan; behor-tegi ‘parc à cavales’ ere aipatzen du. Txarrena da gero behor hitza latineko equa-rekin lotu nahi duela, «en admetant un B initial et un r final euphoniques». Dauzat & Rostaingek (1983 [1963]: 67) lehen osagaia iluna dela diote eta menturaz euskarazko behor datekeela; bukaerako -gui euskal atzizki lekuzkoa da autore hauen ustean. Ez dute, halarik ere, tarteko -le- hori zer den zehazten.
Orpustanek (1990: 113-114, 1999: 60) ere behor dakusa Behorlegi-ren lehen elementutzat; bigarren osagaia herriaren kokalekuari erreferentzia egiten dion -(h)egi ‘bord, créte, sommet’ da ortzaiztarraren iritzian, Behorlegi Mendibe-ri kontrajartzen diona. Nolanahi ere, badirudi -(h)egi hori -egi-rekin (gero -tegi bilakatu zenarekin) berdintzen duela, haren ustez ‘berokia’, ‘babeslekua’ («abri») duen atzizkiarekin, alegia. Ildo honetatik, ez du baztertzen Behorlegi-ren jatorrizko adiera ‘behor berokia, behor babeslekua’ izan zitekeelakoa. Bigarren osagaiaren -l- loturazko fonema dela uste du, trantsiziokoa, toponimian arraroa dena, Alçailegui, Ansalegui, Liçarlain... bezalako ugalde izenetan azaltzen bada ere.
Beranduagoko beste lan batean (1999: 97) zalantza egon daitekeela dio, hegi ‘crête’ ‘sommet’ nahiz -(t)egi izan dezakegulako. Alderdi honetatik Nafarroa Garaiko Beortegi toponimoa Nafarroa Behereko Behorlegi-rekin aldera daitekeela uste du.

La etimología que se propone en este blog será similar a la propuesta de la mayoría, seguramente los elementos son behor y hegi, sin olvidar la posibilidad de que pueda estar el sufijo -tegi, por media de una variante antigua, como en jauregi 'palacio' con jaun 'señor' + -(t)egi. Pero hay una nueva explicación para esa /l/ problemática. El topónimo sería al principio *Behorregi que luego se convirtió en Behorlegi por una disimilación de vibrantes. Este mismo fenómeno ha ocurrido en otros topónimos examinados en este blog como Arlegi, Agurlaeta y Gorliz.
Por tanto, una disimilación rr > rl ocurrió en este topónimo. También se conoce algún caso en el léxico común como en gerla 'guerra', variante de la más extendida gerra.