lunes, 16 de diciembre de 2024

El topónimo Bartolomenea

 De este topónimo de Errenteria/Rentería no se conocen más que dos topónimos, los dos del siglo XVIII y los dos son diferentes. En la información sobre Bartolomenea hay dos testimonios y con una diferencia de pocos años aparecen muy diferentes:

1775 Bertolene (?)
1778 Bartolomenea
Tal como están los testimonios, es necesaria una explicación ya que Bertolene (1775) y Bartolomenea (1778) son muy diferentes. Con todo, en la base tenemos a dos variantes del mismo antropónimo, Bertol y Bartolome, los dos mencionados en el libro de A. Irigoien Pertsona izenak euskaraz nola eman:
1.27. BARTHOLOMEO (Leiç.), BARTHOLOME, BARTOLO (euskaldunen artean zahar arrunt laburtua)
[...]
Ikus XIV menderako BERTHOLOMEO, BERTOLOMEY (dobletea), BARTOLO, eta MARTHOLO, BERTOLO, BERTOLOT, BERTOLOTA, BERTHOLOMEA, azkenengo biak emakume-izenak, BERTOLON / BERTULON / BARTULON, BERTOL, Nafarroan: Bertholomeo Johan, (1366, PN-XIV, F.Est., 604 orr.); Bertolomey, (1350, PN-XIV, L.Mon.Est., 329 orr.), Sartaguda-n; Bartolo Ordina, (1330, PN-XIV, F.Est., 291 orr.), Artaxona-n; Martholo d’Arruaçu, (1366, PN-XIV, F.Pamp.-Mont., 608 orr.), Esteilla-n (48); Bertolo Cualet; Bertolo Somberria, (1330, PN-XIV, F.-Est., 294-295 orr.), Artaxona-n; Bertolot, fijo de Bertolomeo, (1330, PN-XIV, F.Est., 259 orr.), Sant Adrian-en; Bertolota, fija de Gil Pardo, (1330, PN-XIV, F.Est., 240 orr.), Beruinçana-n; dona Bertholomea de Calchetas, con sus fillos, (1366, PN-XIV, F.Tud., 440 orr.), Tudela-n; Bertolon, yermo de Sancho Surra, (1330, PN-XIV, F.Est., 299 orr.), Artaxona-n; Bertulon, su cuynado; Bartulon, su yermo, (1330, PN-XIV, F.Est., 298 orr.), Artaxona-n; Bertol, fi de Pero Martiniz, (1350, PN-XIV, L.Mon.Est., 328 orr.), Sesma-n; Berthol [sic], (1366, PN-XIV, F.Est., 599 orr.), Azedo-n.
————————
48 Martholo forma patronymiko ta guzti agertzen da: Pero Martoloyz, (1350, PN-XIV, L.Mon.Est., 369 orr.), Vidaorre-n.
Como se puede ver, entre las abundantes variantes de Bartolome también está Bertol, así que queda la duda de si los testimonios corresponden a un único topónimo o a dos. Si era un topónimo, los hablantes sabían que los dos antropónimos están relacionados y que Bertol era una variante del más completo Bartolome. Es posible que en un contexto formal se usase el nombre Bartolome y en otros se escogiese a Bertol, para nombrar a la misma persona. Si fue el mismo topónimo, esa sería la hipótesis la verosímil, ya que los dos testimonios tienen una diferencia de pocos años.

No hay comentarios:

Publicar un comentario