martes, 14 de abril de 2020

El topónimo Lupardo

Es Lupardo un barrio de Miravalles, en vasco Ugao, en Bizkaia.
Entre los testimonios más antiguos se encuentran los del libro Colección Documental del Archivo Histórico Municipal de Bilbao (1300-1473). El más antiguo, donna Yra Saez de Lupardo, doc. 50, año 1402.
Otro es posterior pero da bastante información sobre el topónimo y su entorno, del año 1457, doc. 84:
E do por termino a la dicha Villanueba de Miraballes esto que aqui se sigue: el comienço do se junta el arroyo de Açordoyaga con la agua mayor de Aldanondo; e dende por el arroyo arriba a la ferreria de Açordoyaga, en manera que la ferreria finque de dentro de los mojones; e dende por el arroyo arriba a Gurdesaran; e dende adelante a la fuente de Pagasarri; e dende por la esquina adelante a Olaluçeta; e dende a çima de Ochandiano, por el çerro arriba; e dende derecho por la esquina a Vrriberriastegui; e dende pasar la agua mayor a la casa que fue de Sancho Sanches de Arana, que es en Lupardo; e dende por la ribera del agua a do pasan los carros en derecho de Arrigorriaga
Tres siglos después hay bastantes testimonios en el libro Nombres de familia y oicónimos en las fogueraciones de Bizkaia de los siglos XVII y XVIII:
Lupardo [N, TO]
Lupardo (barrio de), Arrigorriaga, a.1704, FogVizcayaMs.
Lupardo (la casa en el varrio de), Arrigorriaga, a.1798, FogVizcayaMs.
Lupardo (uarrio de), Arrigorriaga, a.1796, FogVizcayaMs.
Lupardo (uarrio de) [Miraballes (uilla de)], Miraballes, a.1798, FogVizcayaMs.
Lupardo (varrio de), Miraballes, a.1745, FogVizcayaMs.
Lupardo_Zavaletta (uarrio de), Arrigorriaga, a.1796, FogVizcayaMs.

Lupardo [N, NO]
Lupardo (Juan de Asua) [Arrigorriaga (las casas abecindadas a)], Miraballes, a.1704,
FogVizcayaMs.
Lupardo (Juan de) [Arrigorriaga (las casas abecindadas a)], Miraballes, a.1704, FogVizcayaMs.
Lupardo (Juan de) [Lupardo (barrio de)], Arrigorriaga, a.1704, FogVizcayaMs.
Lupardo no ha cambiado en los últimos 600 años y, quizás, pudo estar otros tantos sin variar. Por tanto, la investigación debe partir de la única forma atestiguada, desde el propio Lupardo. Examinando el léxico vasco no se encuentra nada adecuado pero en la antigua antroponimia, aparece un cognomen latino que se ajusta bien, Leopardus. No es tampoco desconocido en la antroponimia medieval, aunque no se conozcan testimonios directos en territorio vasco.
Desde un antiguo Leopardo, posiblemente una evolución que afectó a las vocales de la sílaba inicial eo > eu > u, lo que hizo que se quedase con la forma que ha perdurado desde la Edad Media.
Aunque no se conoce ningún testimonio vasco del antropónimo, el topónimo vizcaino muestra que llegó hasta tierras vascas. Como ya se ha escrito, era conocido tanto en latín como en la Edad Media en los romances circundantes, que pudieron ser la fuente del antroponimo que quedó como topónimo vasco.

No hay comentarios:

Publicar un comentario