martes, 24 de septiembre de 2019

Los topónimos Txendoa y Txendonea

Según el libro Hondarribiko toponimia, hubo una casa llamada Txendoa, p. 821:
Txendoa
Kontzeptua: Etxea
Iturriak: 1616: chendoa E-7-II-5-5 (6. or.)
1692: chendoa E-7-I-20-6 (11. or.)
1769: Chendoa E-7-I-74-1
También se conoce el lugar llamado Txendonea, p. 832.:
Txendonea
Kontzeptua: Lekua
Iturriak: 1889: Chenduenea Reg. 25 (193. or.)
1905: Chenduenea/ Chenduneabeco-erreca Reg. 25 (193. or.)
1945: Chenduenea Amil. (420. or.)
Kokagunea: 41.50.5?
Oharrak: Ik. Txendonebeko erreka.
Y, finalmente, el caserío Txendonea, p. 832-833:
Txendonea
Kontzeptua: Baserria
Iturriak: 1604: Chendoarena E-7-II-3-15 (3. or.)
1616: Chenduenea E-7-II-5-5 (1. or.)
1639: Chendonea Aktak 35 (24. or.)
1647: Chendoenea E-7-I-10-10
1738: Chendoanea (1. or.) / Chendoenea (2. or.) / Chenduanea (6. or.)
E-7-II-31-9
1764: Chendoenea E-7-I-71-3 (15. or.)
1769: Chendoanea E-7-I-74-1 (5. or.)
1876: Chenduarena Reg. 14 (152. or.)
1887: Chenduenea Reg. 23 (160. or.)
1945: Chendunea (147. or.)/ Chenduenea (150. or.) Amil.
Ebakera: 1992: Txendúnia Miguel Ugarte
1992: Txendúnia Miguel Iridoi
1992: Txendúnia Jose Arozena
1992: Txendunia / Txendunia goya J. Gonzalez
1992: Txendúnia Lorenzo Larretxea
Kokagunea: 41.50.5
Oharrak: “ques en el terminado del dho chiplau” E-7-II-3-15 (3. or.). “en el barrio de Santiago”
Reg. 23. Informatzaileek goikoari deitzen diote. Ik. Txendonegoia.
Hay también varios topónimos derivados como Txendonebe, p. 833, Txendoneberri, p. 834 y Txendonegoia, p. 834.
Los topónimos Txendoa y Txendonea tuvieron la misma base, *Txendo. El primer topónimo sería *Txendo + -a y Txendonea, en cambio, *Txendo + -(r)en + -a. Considerando que estos topónimos son nombres de casas y en éstos era común el uso de antropónimos, es evidente que la base también es, en estos casos, antroponímica y, concretando más, un hipocorístico, de ahí la tx- inicial. El punto de partida sería el adjetivo sendo 'firme, robusto', que pasó a *txendo, un derivado hipocorístico. Sendo era conocido en la antroponimia medieval, usado como sobrenombre. A. Irigoien, en su libro Pertsona izenak euskaraz, escribió lo siguiente al analizar el nombre Sendoro, p. 258:
3.326. SENDORO: Garçia Sendoro, (1350, PN-XIV, L.Mon.Est., 373 orr.), Çirauqui-n.
Sendoro-k SENDO formarekin zer ikusia du: cfr. Martin Sendo, (1366, PN-XIV, F.Pamp.-Mont., 562 orr.), Echarren-en; Martin Sendoa, (1350, PN-XIV, L.Mon.Est., 363 orr.), Oyllogoyen-en, bigarrenak -a artikulua duela.
Por tanto, Sendo y Sendoa eran conocidos y muy posiblemente también existió *Txendo reconstruido gracias a los topónimo hondarribitarras Txendoa y Txendonea.

No hay comentarios:

Publicar un comentario