Mostrando entradas con la etiqueta Tota. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Tota. Mostrar todas las entradas

martes, 1 de marzo de 2022

El topónimo Totasoro

 De este caserío de Ataun hay un testimonio, de la segunda mitad del siglo XX en el libro de Iñaki Linazasoro titulado Caseríos de Guipúzcoa:

TOTASORO (desh.) San Martin ballara, Ataun
Tal como está el topónimo es bastante transparente, conteniendo dos elementos, en la base el antropónimo femenino Tota y con soro 'huerta; heredad', como segundo elemento. Tota dejó numerosos testimonios medievales, y también dejó rastro en toponimia, como el topónimo Totamendi, examinado en este blog.
Sobre el antropónimo Tota, un fragmento del trabajo de Mitxelena Nombres vascos de persona:
Dota, Tota Toda: ama dota, Dota munoco, Tota Çauala Iranzu, Tota Chiquyrra, Tota de Muniain Pampl. 1350, dim. Totacoje (-je = xe) RS 306, traducido por Totica. La forma con la sorda interior conservada es naturalmente frecuente en fechas más antiguas: andre tota semenoyz, Tota de Biota Arigita, La Asunción de la Santísima Virgen y su culto en Navarra 19 n., año 1181.

Actualización (22-03-2024):
El topónimo tiene más documentación, también cuenta con varios topónimos derivados como Totasorobarrena, Totasoroko bordea y Totasoroko oilategia. Todos éstos aparecen en la web de Euskaltzaindia, en la sección llamada Ataungo toponimia, en la entrada sobre Totasoro:

Totasoro
Totasoo: (= sembradío argomal). 1619 “dos heredades en el término de Ydoiçabal llamado Totasoro”. 1631 “pieza sembrada…en el Termino llamado Otasoro”. 1732 “obra de cantería…en la casa Borda de Totasoro”.

Totasorobarrena
Totasoo barrena: (= el término inferior de Totasoro, sembradío argomal). 1816 “argomal de “Toasoro barrena”.

Totasoroko bordea
Totasooko bordea: (= la borda de Totasoro).

Totasoroko oilategia
Totasooko ollateie: (= el gallinero de Totasoro). Fue construido en 1889.
El testimonio más antiguo es, por tanto, Totasoro (1619). De paso, la etimología que se propone en esa entrada está basada en la variante Otasoro, que se supone formado por ota-, variante en composición de ote 'argoma' y soro 'campo, sembradío', pero teniendo en cuenta los testimonios anteriores y posteriores es preferible la composición NP Tota + soro, que fue la propuesta en la entrada del blog.

viernes, 18 de febrero de 2022

El topónimo Totamendi

 Totamendi es una cima de San Milán/Donemiliaga, en Álava. No hay testimonios antiguos pero, si no han ocurrido cambios desconocidos, el topónimo es de fácil análisis, sabiendo de la existencia de un antropónimo medieval.
El topónimo tendría dos elementos, el antropónimo femenino Tota y mendi 'monte'. La última es una palabra de uso común pero Tota no lo es tanto, ya que se dejó de usar hace mucho tiempo. En la base de datos onomásticos EODA de Euskaltzaindia aparece Tota:

Tota
Izen usua Erdi Aroan. 842an Antso Gartzeitz erregearen emaztea honela deitzen zen. 1111n Leiren agertzen da ('Tota, filia de dona Auriola') eta 1254an Iruñeko Nabarreria burguan. XIV. mendean maizxko aurkitzen dugu Nafarroan. Aldaera: Dota. Honen Totakoxe hipokoristikoa, Totica itzultzen dena, 1596ko Refranes y Sentencias-en ageri da.
Por medio del topónimo Totamendi se puede añadir otro testimonio, en este caso toponímico, al antropónimo Tota.